Wat zijn gezonde bouwmaterialen?

Gezonde bouwmaterialen


Materialen die gezond beshouwd worden brengen tijdens het productieproces, de gebruiksfase en het recyclageproces  geen schade toe aan de gezonheid en het  leefmilieu. 


De perceptie van biogebaseerde bouwmaterialen is dat ze gezond zijn.  Aanduidingen op de verpakking zoals ‘natuurlijk materiaal’ of
‘materiaal van biologische oorsprong’ niet per definitie dat de materalen onschadelijk zijn voor de gezondheid.


Enkele voorbeelden


  • terpentijn in een natuurlijk product gemaakt van de hars van pijnboompitten maar het mag niet in contact komen met de blote huid omdat het kankerverwekkend in
  • een blokhut gemaakt met dennenhout (bevast veel harsen) oliën met lijnolie kan door een overdaad aand natuurhassen veel VOC's doen vrijkomen met een ongezond binnenklimaat tot gevolg



VOS = vluchtige organische stoffen (VOC - volatile organic compounds)


Bij gezonde bouwmaterialen denk ik eerst aan vooral aan het vermijden materialen met veel vluchtige organische stoffen die in tal van veel toegepaste producten zitten zoals : afwerkingmateriaal, verf, lijm, vernis, oplosmiddelen,... VOC is een verzamelnaam vooreen diverse groep chemische stoffen die gemakkelijk verdampen bij kamertermperatuur.


Kenmerken van materialen met veel vluchtige organische stoffen is dat ze  geurhinder, hoofdpijn irritaties aan ogen en irritaties aan slijmvliezen veroorzaken


Let wel:  hoge concentraties aan vluchtige organische stoffen kun je niet altijd, (zoals na het verven of vernissen) ruiken en de concentratie van het totale niveau van VOS'n in de binnenlucht heeft geen effect op de gezondheid. De totale concentratie VOS zegt wel iets over de organische vervuiling van de binnenlucht.


Met betrekking tot de impact van VOC's op de gezondheid dient er gekeken te worden de verschillende individuele stofen. Sommige uitdampene stoffen hebben een negatieve impact op de gezondheid andere niet. Ook kan een coctail van stoffen die elk op zich onschadelijk zijn voor de gezondheid wel een negatieve gezondheidsimpact hebben.



Emissielabels


Voor bouwmaterialen die rechtstreeks in contact staan met de binnenomgeving is het aan te raden om de keuze te baseren op het al dan niet beschikken over één van de lage-emissielables zoals Indoor Air Comfort, GUT, Natureplus, Der Blauwe Engel, EMICODE, émissions dans l'air intérieur (Frans label),...


let op: het doorlopen van de  procedure voor het verkrijgen van een dergelijk label is in de meeste gevallen op vrijwillige basis en betalen voor de fabrikanten. Dit impliceert dat een product zonder label niet noodzakelijk minder VOC's bevat.




Het Belgisch KB “Emissies naar het binnenmilieu van bouwproducten”


Dit KB dat in 2015 in werking trad legt drempelniveaus op  voor de emissies naar het binnenmilieu.



Aandacht voor onderhoudsproducten


Niet alleen de materiaalkeuzen heeft een impact op de VOC's bijkomende aandacht is nodig voor de onderhoudsproducten omdat ook deze een bron kunnen zijn van emissies van chemische polluenten.



Bouwmaterialen met een gezondheidslabel


De VOC-emissie van de Scan Underlay materialen werd onderzocht.

Scan Underlay VOC emission
Scan Underlay
Scan Underlay Eurofins

De 3 belangrijkste groepen van binnenluchtpolluenten gelinkt aan bouwmaterialen zijn:


  • groep 1 = de fysieke polluenten

bijvoorbeeld vezels die vrijkomen

  • groep 2 = de chemische polluenten

bijvoorbeeld VOS’en

  • groep 3 = de biocontaminanten

bijvoorbeeld schimmels.

sick building syndrome


De term Sick Building Syndrome (SBS) wordt gebruikt in situaties waar bewoners van een gebouw gezondheidsklachten ervaren. Een specifiek ziekte kan niet gegeven worden, het enige rechtstreeks verband is die tussen de mate van klachten en de in het gebouw doorgebracht tijd.



Niet alleen slecht ventileren en vocht, maar ook de verkeerde bouwmaterialen kunnen je ziek maken. Enkele voorbeelden:


  • vrijkomen van het radioatieve radon uit bouwmaterialen zoals gips


  • het uitdampen van weekmakers uit kunststoffen


  • het uitdampen van formaldehyde uit plaatmateriaal en meubilair


Na de (ver)bouwfaze of het plaatsen van nieuwe meubels is het aan te raden enige tijd intensief te ventileren om de vrijgekomende schadelijke stoffen af te voeren.